In het Fatima Huis in Weert vinden christelijk-orthodoxe Eritreeërs houvast

Volkskrant.nl | Peter Giesen | 1 september 2019

De voormalige katholieke Fatimakerk in Weert biedt sinds juli plaats aan de Eritrees-orthodoxe gemeenschap. Dit weekend vierden ze een heiligenfeest. Is de kerk een instrument van de Eritrese regering? ‘De kerk is van Jezus.’ 

In het holst van de nacht zit de kerk bomvol gelovigen – ranke gestalten in witte gewaden. Ze zingen en klappen in een heupwiegende cadans, met een uitbundigheid die de kerk nooit gezien heeft toen zij nog een rooms-katholiek godshuis was. In de katholieke kerk werd de hoogmis gecelebreerd door ‘drie heren’, maar nu staan er minstens twintig priesters op het altaar, zingend en zwaaiend met witte kruisvormige stokken.

In het Fatima Huis in Weert viert de Eritrese christelijk-orthodoxe gemeenschap Tewahedo het feest van Abune Tekle Haymanot, een Ethiopische monnik en heilige uit de 13de eeuw. De tijd wordt even stilgezet op een Afrikaans kerkelijk feest. Het begint zaterdagmiddag om vier uur en is pas zondagochtend tegen twaalf uur afgelopen. Al die tijd gaat het zingen en bidden door, ook ’s nachts, al verliezen sommigen de strijd tegen de slaap. Vrouwen liggen languit in de kerkbanken, mannen zijn voorover in slaap gevallen. Achter het altaar ligt een man te slapen in de armen van zijn broeders. Ze dragen allen witte gewaden, als in een oudtestamentisch tafereel.

Op deze plaats werd vroeger het Rijke Roomse Leven gevierd. Het Fatima Huis was vroeger de Fatimakerk, in 1954 gebouwd door de Weerter architect Pierre Weegels in een combinatie van traditionele baksteen en modernistisch beton. Zoals zo veel kerken liep ook de Fatimakerk leeg en in 2011 werd zij aan de eredienst onttrokken.

Sloop

Het gebouw stond op de nominatie gesloopt te worden, maar werd in 2014 voor een euro gekocht door Thijs Hendrix, president van het fok- en veredelingsbedrijf Hendrix Genetics. Hij stelt het beschikbaar voor sociale en culturele activiteiten. Sinds juli houdt de Eritrese gemeente Tewahedo hier haar missen, nadat zij wegens brandgevaar moest vertrekken uit een ruimte in Eindhoven.

‘Fantastisch dat deze kerk weer wordt gebruikt voor de eredienst’, zegt Hendrix (64). ‘Ik ben blij dat we iets kunnen doen voor onze medechristenen in de diaspora.’ Hij wijst op het mozaïek achter het altaar, gemaakt door de katholieke kunstenaar Hugo Brouwer. Een bootje dat in moeilijkheden verkeert. Een man hangt overboord, de dood komt al aangesneld. Maar de stuurman houdt koers. Christus zal hem redden. Hendrix: ‘Het is prachtig dat mensen die uit Eritrea zijn gekomen, over de Middellandse Zee, hier nu een plek hebben gevonden. Heel symbolisch, op een manier die de kunstenaar in de jaren vijftig niet had kunnen bevroeden.’

In de jaren vijftig was het onvoorstelbaar dat hier ooit een dienst zou worden gehouden door Eritreeërs. De Fatimakerk stond rotsvast in het hart van de wijk, als symbool van een modern katholicisme. Maar de behoefte aan samenkomsten verwaterde. Nu zijn er mensen gekomen uit een land vijfduizend kilometer verderop, die even hard naar God en samenzijn verlangen als de Weertenaren vroeger.

‘Als mensen het moeilijk hebben, gaan ze terug naar God’, zegt diaken Filemon Okday. En veel Eritreeërs hebben het moeilijk. Ook Okday vluchtte voor het dictatoriale regime van president Isaias Afewerki, die burgers voor onbepaalde tijd in militaire dienst kan houden, een verkapte vorm van slavernij. Zoals zovelen legde hij zijn eigen exodus af, van Eritrea naar Soedan en Libië, over de Middellandse Zee naar Europa.

Nederland is geen eenvoudig land voor Eritreeërs, constateerde het Sociaal en Cultureel Planbureau vorig jaar in een zorgelijk rapport. In 2016 had slechts 4 procent van de Eritrese statushouders betaald werk, twee jaar nadat zij een verblijfsvergunning hadden gekregen. Veel Eritreeërs zijn laagopgeleid, aldus het SCP. Bovendien zijn ze vaak vriendelijk en verlegen in een samenleving die assertiviteit vereist. ‘De taal is moeilijk en je moet overal diploma’s voor hebben’, zegt Obkay, die vijf jaar in Nederland is. ‘Ik wilde studeren, maar dat is me niet gelukt. Nu ben ik orderpicker.’

Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Regime Eritrea

In die moeilijke situatie is de Eritrees-orthodoxe kerk een grote steun. Maar de hechtheid van de geloofsgemeenschap kan ertoe leiden dat Eritreeërs zich nog meer in eigen kring terugtrekken, aldus het SCP. Bovendien is de Eritrees-orthodoxe kerk omstreden. Volgens een onderzoek van de Universiteit van Tilburg probeert het Eritrese regime via de dias­porakerken macht uit te oefenen. Er zou geld worden ingezameld voor het regime en gelovigen worden bespioneerd of geïntimideerd, onder meer door een ‘diasporabelasting’ van 2 procent aan Eritrea te betalen.

Diaken Okday ontkent dat zijn gemeente contact heeft met het regime. ‘Wij doen niet aan politiek. De kerk is van Jezus. Iedereen is welkom. Zelfs Afewerki als hij komt om te bidden’, zegt hij. ‘Die twee procent diasporabelasting betaal ik niet, maar er zijn mensen die haar wel betalen, bijvoorbeeld omdat ze een huis in Eritrea hebben.’

Op zondagochtend nadert de marathondienst haar einde. Na een kleine twintig uur heupwiegen de gelovigen zich nog altijd door de uitbundige gezangen. ‘Als ik dit zie, word ik wel een beetje jaloers’, zegt Thijs Hendrix. ‘Dan denk ik terug aan de tijd dat ik een klein menneke was, dat zich veilig voelde als onderdeel van een gemeenschap, verbonden in het geloof dat je van je ouders en grootouders hebt doorgekregen.’

Aan het einde van de bijeenkomst wordt in processie een symbolische ark naar buiten gebracht. Priesters stellen zich in slagorde op, in hun vergulde gewaden. Er wordt een laatste lied gezongen, begeleid door trommels. Buurtbewoners zien het schouwspel vriendelijk, maar ook een beetje verbaasd aan, het Rijke Eritrees-Orthodoxe Leven in Weert.

15 jaar Gluren bij de buren!

Wat hebben Tungelroy, Grote Brogel (B), de Zuid-Willemsvaart in Weert, Haelen en Ophoven(B) met elkaar gemeen?
Ze worden dit jaar begluurd! 

Deze plaatsen zijn opgenomen in de 15de editie van de Cultuurhistorische Zomer. Onder de noemer “Gluren bij de buren” zullen deze plaatsen op zomerse dinsdagvonden bezocht gaan worden door honderden historisch geïnteresseerden.

De avonden starten op 19 uur en deskundige gidsen vertellen tijdens een avondwandeling over de bijzondere (eigen-) aardigheden van plaatselijke historie. Uiteraard met de afsluiting op een terras, vergezeld van geestrijk erfgoed en sterke verhalen. Deelname is gratis.

Download: Cultuurhistorische Zomer 2019

De cultuurhistorische zomer is een initiatief van stichting De Aldenborgh, kring Weert van het Koninklijk Limburgs Geschied- en Oudheidkundig Genootschap en Geschied- en Heemkundige Kring Het Land van Thorn.

Vijftien jaar geleden werd gestart met een avondwandeling door Molenbeersel (B), welke de aanzet zou geven tot dit initiatief. Een initiatief gedragen door plaatselijke heemkundeverenigingen in Belgisch- en Nederlands Limburg en Noord-Brabant.

Talloze plaatsen zijn de afgelopen jaren bezocht. Plaatsen waar door de Cultuurhistorische Zomer weer met nieuw elan historische initiatieven ontstonden, zoals het instellen van gidsengroepen, publicaties en wandelroutes.

Afhankelijk van de weersomstandigheden telt men per avond tussen de 250-450 deelnemers.

Uitnodiging om kennis te maken met een van de gebruikers van het Fatima Huis

De Eritrese Oriëntaalse Orthodoxe Tewahedo Kerk zal met ingang van zondag 7 juli 2019 haar kerkdienst houden in het Fatima Huis te Weert. De wekelijkse viering is op zondag. Alle buurtbewoners en andere geïnteresseerden zijn van harte welkom om kennis met elkaar te maken direct aansluitend na de dienst op 7 juli a.s. om 12.15 uur. De Eritrese gemeenschap zorgt dan voor een hapje en een drankje.

Informatie over Eritrese Orthodoxe Tewahdo Kerk

De Eritrees-Orthodoxe Tewahedo Kerk (Ge’ez: ተዋሕዶ , tawāhidō), is een van de oriëntaals-orthodoxe kerken. De kerk is gevestigd in Eritrea. De Eritrees-Orthodoxe Tewahedo Kerk is nauw verwant aan de Koptisch-Orthodoxe Kerk, waar ze oorspronkelijk van afstamt. Ze maakte tot 1993 deel uit van de Ethiopisch-Orthodoxe Kerk. De Eritrees-Orthodoxe Tewahedo Kerk maakt gebruik van de Alexandrijnse liturgie. De liturgische taal is het Ge’ez; deze taal wordt ook gebruikt door de Ethiopisch-Orthodoxe Kerk. De naam “Tewahedo” is Ge’ez voor “een wezen dat een eenheid vormt”. Het woord is afgeleid van het Arabische tawhid en verwijst naar het miafysitisme, de christologie van de oriëntaals-orthodoxe kerken. Dit houdt in dat onder andere de Eritrees-Orthodoxe Tewahedo Kerk gelooft in de godmenselijke natuur van Jezus. Aan het hoofd van de kerk staat een patriarch. Na het overlijden op 21 december 2015 van patriarch Dioskoros van Eritrea is geen nieuwe patriarch gekozen. De kerk telt circa 3.000.000 gelovigen.

Fatima Huis

De doelstelling van het Fatima Huis is om het voormalige kerkgebouw te gebruiken voor maatschappelijke doeleinden, vooral sociale, educatieve en culturele activiteiten. Op deze manier wil de initiatiefnemer een waardige herbestemming geven aan de kerk waarvan de eerste steen werd gelegd op 19 april 1954 en die werd ingezegend op 25 maart 1955. Architect was Pierre Weegels. Aannemer P.M.Gijbels en Zoon te Weert. In het gebouw bevinden zich een mooie mozaïek van Hugo Brouwer, glas in lood van Charles Eyck en Hugo Brouwer, en een Fatima Kapel, die als devotiekapel wekelijks (mei-oktober) is opengesteld op donderdag en zaterdag van 14.00 uur tot 16.00 uur .

Mariakapel in het Fatima Huis gaat weer open

Een warm welkom in het Fatima Huis waar de poort naar de Mariakapel binnenkort weer open gaat en wel op donderdag 2 mei a.s. van 14.00 tot 16.00 uur.

U kunt er vanaf mei tot november 2019 iedere donderdag en zaterdag van 14.00 – 16.00 uur terecht voor het opsteken van een kaars, het opschrijven van een wens of uw dankbaarheid tonen in een boek. Uiteraard zijn de kerk en crypte dan ook te bezichtigen. Een rondleiding is ook mogelijk.

 

En wie nog een paar uurtjes tijd overheeft mag zich als vrijwilliger bij ons melden. Loop eens binnen als de Mariakapel open is. We zijn een groepje van ongeveer tien gezellige mensen die weliswaar merendeels tot de jongere ouderen behoren maar nog goed uit de voeten kunnen, de mouwen uit de handen steken en van wanten weten. Samen bezitten we een schat aan levenservaring en delen waar nodig lief en leed met elkaar. En … dit jaar staat er ook een uitje op het programma.

Dus lieve mensen, doe de deur achter u dicht en zet deze stap, dan gaat er een andere wereld voor u open. Een nieuwe ervaring met andere gedachten… Graag tot ziens.

 

De vrijwilligers van de Mariakapel

 

Inspiratieprijs 2018

Op 1 november is de Inspiratieprijs 2018 uitgereikt door het Prins Bernhard Cultuurfonds Limburg.
Zowel Het Franciscus Huis Weert en het Fatima Huis waren genomineerd voor deze prestigieuze prijs.
Kasteel Borgharen was uiteindelijk de gelukkige winnaar. Het team van het Franciscus Huis Weert en het Fatima Huis kregen een herinneringsbordje uitgereikt.

Uitreiking inspiratieprijs 2018 van het Prins Bernhard Cultuurfonds. Winnaar is Kasteel Borgharen (Ronny en Amal Bessems) Foto: Jonathan Vos Photography ©

Uitreiking inspiratieprijs 2018 van het Prins Bernhard Cultuurfonds. Winnaar is Kasteel Borgharen (Ronny en Amal Bessems) Foto: Jonathan Vos Photography ©

Hardstenen plaquettes voor het Fatima Huis

Op donderdag 20 september 2018 is het Fatima Huis verrijkt met een aantal prachtige hardstenen plaquettes.

Frater Leo Disch, een autodidactisch kunstenaar, heeft in samenwerking met het Fatima Huis prachtige ontwerpen gemaakt en uitgewerkt in zijn atelier/steenhouwerij De vier Gekroonden in Vaals. Meer info over het werk van Frater Leo.

Doelstelling van het Fatima Huis is om het voormalige kerkgebouw te gebruiken voor maatschappelijke doeleinden, vooral sociale, educatieve en culturele activiteiten. Op deze manier wil de initiatiefnemer een waardige herbestemming geven aan de kerk waarvan de eerste steen werd gelegd op 19 april 1954 en die werd ingezegend op 25 maart 1955. Architect was Pierre Weegels.

Aannemer P.M. Gijbels en Zoon te Weert. In het gebouw bevinden zich een mooie mozaïek van Hugo Brouwer, houtsnijkunst en keramiek van Cor van Geleuken, glas in lood van Charles Eyck en Hugo Brouwer, schilderijen van Gard van Wegberg en een Fatima Kapel, die als devotiekapel gehandhaafd is. In 2011 werd de kerk onttrokken aan de eredienst. In 2016 is het Fatima Huis met o.a. subsidie van de Provincie Limburg volledig gerestaureerd.”

Fatima Huis genomineerd voor Inspiratieprijs 2018 van het Prins Bernard Cultuurfonds Limburg

Stemmen kan nog! Breng je stem uit.

De familie Hendrix uit Ospel kon de leegstand en dreigende teloorgang van de Franciscus- en Fatimakerk niet langer aanzien en besloot ze in 2014 aan te kopen.   Rian Schonkeren-Hendrix: “Voor beide gebouwen gold dat het om zo’n prachtig erfgoed ging met zulke mooie kunstobjecten erin dat wij als familie besloten de handdoek op te pakken, beide gebouwen op te knappen en ze terug te geven aan de wijk door ze open te stellen voor culturele, educatieve en maatschappelijke activiteiten.”  Zo diende de Franciscuskerk drie jaar lang als het decor van de ijsbaan in Weert die met hulp van 120 vrijwilligers tijdens de eerste editie in december 2014 al meteen 20.000 bezoekers trok.

Schutterij, koor, harmonie en carnavalsvereniging hebben de afgelopen jaren ook al de weg naar de nieuwe ontmoetingsplek gevonden.  “In het Fatima Huis maken de kerkbanken onderdeel uit van het ontwerp van architect Pierre Weegels , dus die kun je er niet uithalen, terwijl je ze bij het Franciscushuis wel kunt verplaatsen waardoor je een grote vrije ruimte kunt creëren. Toch hebben we daar ook al diverse bijzondere muziekuitvoeringen gehad.” Misschien wel het mooiste compliment dat haar familie kreeg voor het opknappen van beide momenten was het dankwoordje van een kind in het gastenboek van de ijsbaan. ‘Dank je wel god dat ik hier mocht schaatsen.’ “Maar ook wijkbewoners die niet zo veel op hadden met het geloof en nog nooit in de kerk bij hen om de hoek waren geweest stonden versteld van het prachtige bewaard gebleven  glas-in-lood van Charles Eyck en Daan Wildschut en het imposante kerkorgel.”  Schonkeren looft vooral bij het Fatima Huis het samen optrekken met provincie en gemeente. “Dat heeft zijn vruchten afgeworpen. Je ziet dat beide gebouwen weer samenhang creëren onder bewoners in de wijk.  En het inspireert ook mensen. Zo wordt het Franciscus Huis ook het nieuwe Huis van Nicolaas. Prachtig toch?”

Bekijk hieronder het artikel uit dagblad de Limburger

Oranje Fonds reikt Buurtcadeau uit in Weert

Het Oranje Fonds verrast Stichting Wijkraad Fatima uit Weert met een Oranje Fonds Buurtcadeau t.w.v. €3.000. In buurten waar de Straatprijs van de Nationale Postcode Loterij valt, verblijdt het Oranje Fonds een organisatie met het Buurtcadeau. Zo hebben ook alle omwonenden langdurig profijt van de straatprijs.

Buurten zijn de haarvaten van de samenleving. Lokale organisaties waarbij buurtbewoners elkaar ontmoeten zijn van grote waarde voor de samenhang en veiligheid van Nederland. Vandaar dat het Oranje Fonds extra wil investeren in de buurt. Het Fonds doet dit op allerlei manieren. Het is betrokken bij Burendag en investeert in activiteiten en accommodaties.

Daarnaast verrast het Oranje Fonds in de buurten waar de Straatprijs valt, een lokale organisatie met het Oranje Fonds Buurtcadeau. Binnen de doelstelling van deze organisatie krijgen zij € 3.000 te besteden. Zo hebben niet alleen deelnemers van de Nationale Postcode Loterij profijt van de Straatprijs, maar ook andere omwonenden.

In Weert zijn ze erg blij met het Buurtcadeau. “Het geld van het Oranje Fonds gaan wij investeren in speelvoorzieningen voor bewoners van de wijk in het wijkpark. Het park dient een ontmoetingsplek te worden voor jong en oud, voor alle bewoners van Fatima. Daarmee zal het een bijdrage leveren aan de cohesie en samenhang in de wijk,” aldus Mark Hendriks – voorzitter van Stichting Wijkraad Fatima.

Het Oranje Fonds steunt sociale initiatieven met geld, kennis en contacten. Afgelopen jaar besteedde het € 30 miljoen aan organisaties die een betrokken samenleving bevorderen in het Koninkrijk der Nederlanden. Door deze bijdragen ontmoeten mensen elkaar of vinden zij een nieuwe plaats in de samenleving. Het Oranje Fonds wordt o.a. gesteund door de Nationale Postcode Loterij, De Nederlandse Loterij en door Vrienden en bedrijven. Koning Willem-Alexander en Koningin Máxima zijn al sinds de oprichting het beschermpaar van het Oranje Fonds.

Mariakapel Fatima Huis Weert weer open

De Mariakapel in de voormalige parochiekerk aan de Coenraad Abelsstraat in de wijk Fatima in Weert gaat weer open voor publiek vanaf juli tot en met oktober 2018.

Elke donderdag- en zaterdagmiddag van 14.00 tot 16.00 uur kunt u er terecht voor gebed en verering van Onze Lieve Vrouw van Fatima. Een kaarsje opsteken bij Maria is ook mogelijk.

Op woensdag 15 augustus (Maria Tenhemelopneming) en woensdag 22 augustus (Maria Koningin) is de kapel extra open.

Tijdens de openstelling is ook de kerk te bezichtigen met onder meer een kleurrijke voorstelling (glas-in-loodramen) van het Zonnewonder van Fatima van Charles Eyck en een groot mozaïek (marmer) met taferelen van de Verlossing van Hugo Brouwer.